Кирил ва Лотин — қандай фарқланади ва қайси бири ишлатилади?

Ўзбекистонда ҳозир икки ёзув бир вақтда ишлатилади: кирил ва лотин. Кўпчилик уларнинг фарқини тўлиқ тушунмайди. Ушбу мақолада иккисини соддасоддагина қиёсламиз.

Қисқача тарих

Ўзбек тили тарихида бир неча маротаба ёзув алмашинди:

• –1929 — Aрab ёзуви ишлатилган
• 1929–1940 — Лотин ёзувига ўтилди
• 1940–1993 — Кирил ёзуви (СССР даврида)
• 1993–ҳозир — Лотинга қайтиш бошланди, ҳали тўлиқ ўтилмаган

Ҳозирги аҳвол

Расмий сиёсат — лотинга тўлиқ ўтиш, аммо амалда икки ёзув ҳали параллель ишлатилмоқда:

• Кирил — катта авлод, кундалик мулоқот, баъзи газеталар ва ўқув дарсликлари
• Лотин — расмий ҳужжатлар, ёшлар, интернет, давлат органлари

Ҳарфлар қиёсий жадвали

Қуйида энг кўп адашиладиган ҳарифларнинг кирил ↔ лотин жуфтлари:

• А → A, Б → B, В → V, Г → G
• Д → D, Е → Ye/E, Ж → J, З → Z
• И → I, К → K, Л → L, М → M
• Н → N, О → O, П → P, Р → R
• С → S, Т → T, У → U, Ф → F
• Х → X, Ҳ → H (энг кўп адашилади)
• Ц → Ts, Ч → Ch, Ш → Sh, Щ → Sh
• Ў → Oʻ, Ғ → Gʻ
• Ъ → ʼ, Ю → Yu, Я → Ya

Қайси бири тўғри?

Иккала ёзув ҳам расмий. Қонун бўйича давлат органлари лотинда, аммо кирил ҳам қабул қилинади. Муҳими — тўғри, тушунарли ёзиш.

Матнни бир зумда ўгириш

Кирил матнини лотинга ёки лотинни кириллга ўгириш учун Kirillotin.uz дан фойдаланинг. Матнни ёзганингизда йўналиш автоматик аниқланади — қўшимча тугмани босиш шарт эмас.

Батафсил: Кирил ва Лотин ёзуви тарихи.